Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là một bước quan trọng nhằm xác định, dự báo và phân tích những ảnh hưởng có thể phát sinh từ dự án đối với môi trường tự nhiên, kinh tế – xã hội và đời sống cộng đồng. Thông qua quá trình này, các giải pháp quản lý, giảm thiểu tác động tiêu cực và phát huy những tác động tích cực sẽ được đề xuất, góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững, tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao trách nhiệm của chủ dự án đối với môi trường.

1. Báo cáo đánh giá tác động môi trường là gì? ĐTM là gì?

Theo quy định tại Khoản 7, Điều 3, Chương I – Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là quá trình phân tích, đánh giá, nhận dạng, dự báo tác động đến môi trường của dự án đầu tư và đưa ra biện pháp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.
Việc lập ĐTM không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc đối với nhiều loại hình dự án, mà còn mang ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp đánh giá toàn diện hiện trạng môi trường tại khu vực dự án, từ đó xây dựng chiến lược quản lý, giảm thiểu ô nhiễm một cách hiệu quả và phù hợp với các tiêu chuẩn môi trường hiện hành.
Đồng thời, kết quả từ quá trình giám sát môi trường trong báo cáo ĐTM sẽ là cơ sở để cơ quan chức năng đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường của doanh nghiệp, hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra và cấp phép môi trường một cách minh bạch, chính xác.

2. Đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường - ĐTM?

​Căn cứ theo Điều 30, Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, Đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường bao gồm:

a) Dự án đầu tư nhóm I quy định tại khoản 3 Điều 28 của Luật này;

• Dự án đầu tư nhóm I là dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao, bao gồm:
• Dự án thuộc loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường với quy mô, công suất lớn; dự án thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại; dự án có nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất;
• Dự án thuộc loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường với quy mô, công suất trung bình nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường; dự án không thuộc loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường với quy mô, công suất lớn nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án sử dụng đất, đất có mặt nước, khu vực biển với quy mô lớn hoặc với quy mô trung bình nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án khai thác khoáng sản, tài nguyên nước với quy mô, công suất lớn hoặc với quy mô, công suất trung bình nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất quy mô trung bình trở lên nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án có yêu cầu di dân, tái định cư với quy mô lớn.

b) Dự án đầu tư nhóm II quy định tại các điểm c, d, đ và e khoản 4 Điều 28 của Luật này.

• Dự án sử dụng đất, đất có mặt nước, khu vực biển với quy mô trung bình hoặc với quy mô nhỏ nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án khai thác khoáng sản, tài nguyên nước với quy mô, công suất trung bình hoặc với quy mô, công suất nhỏ nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất với quy mô nhỏ nhưng có yếu tố nhạy cảm về môi trường;
• Dự án có yêu cầu di dân, tái định cư với quy mô trung bình.

3. Vai trò của việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường 

Đánh giá tác động môi trường ĐTM có vai trò như sau:

• Công cụ pháp lý: Là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước xem xét, thẩm định và phê duyệt dự án theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
• Ngăn ngừa rủi ro: Giúp nhận diện sớm các tác động tiêu cực tiềm ẩn, từ đó có biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu ô nhiễm và sự cố môi trường.
• Hỗ trợ quản lý dự án: Đưa ra giải pháp kỹ thuật, công nghệ và quản lý phù hợp, nhằm đảm bảo dự án vận hành ổn định và an toàn cho môi trường.
• Bảo vệ sức khỏe cộng đồng: Hạn chế các tác động xấu đến đời sống, sức khỏe người dân và duy trì cân bằng sinh thái khu vực dự án.
• Tăng tính minh bạch: Thể hiện trách nhiệm xã hội và cam kết của chủ đầu tư đối với cộng đồng và môi trường.

4. Cơ quan nào thẩm định việc lập đánh giá tác động môi trường ĐTM? 

​Căn cứ theo Điều 30, Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, Thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường:

Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư sau đây, trừ dự án đầu tư quy định tại khoản 2 Điều này:

• Dự án đầu tư nhóm I quy định tại khoản 3 Điều 28 của Luật này;
• Dự án đầu tư nhóm II quy định tại các điểm c, d, đ và e khoản 4 Điều 28 của Luật này thuộc thẩm quyền quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ; dự án đầu tư nằm trên địa bàn từ 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên; dự án đầu tư nằm trên vùng biển chưa xác định trách nhiệm quản lý hành chính của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; dự án đầu tư thuộc thẩm quyền cấp giấy phép khai thác khoáng sản, cấp giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước, cấp giấy phép nhận chìm ở biển, quyết định giao khu vực biển của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tổ chức thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với dự án đầu tư thuộc bí mật nhà nước về quốc phòng, an ninh.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với dự án đầu tư trên địa bàn, trừ đối tượng quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này. Bộ, cơ quan ngang Bộ có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có dự án phải thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư của mình.